هيئت وزيران بنا به پيشنهاد وزارت رفاه و تأمين اجتماعي و تاييد شوراي عالي رفاه و تأمين اجتماعي و به استناد ماده (17) قانون ساختار نظام جامع رفاه و تأمين اجتماعي - مصوب 1383 - اساسنامه صندوق تأمين اجتماعي را به تصويب رساند.
بر اساس اساسنامه صندوق تأمين اجتماعي، سازمان تأمين اجتماعي موضوع ماده (1) قانون تأمين اجتماعي - مصوب 1354- كه به موجب تبصره (2) ماده (12) قانون ساختار نظام جامع رفاه و تأمين اجتماعي به صندوق تأمين اجتماعي تغيير نام يافته است، از اين پس براساس مفاد اين اساسنامه و ساير قوانين و مقررات مربوط اداره ميشود.
*اهداف صندوق تامين اجتماعي
هدف صندوق تأمين اجتماعي طبق اساسنامه آن، اجرا، تعميم و گسترش انواع بيمههاي اجتماعي و درماني و استقرار نظام هماهنگ متناسب با اهداف نظام جامع رفاه و تأمين اجتماعي و تمركز وجوه و درآمدهاي موضوع قانون تأمين اجتماعي با به كارگيري اصول بنگاه داري و اقتصادي در حوزه سرمايهگذاري با بهره گيري از وجوه و ذخاير در اختيار صندوق است.
موضوع فعاليت صندوق در راستاي تحقق اهداف بيمهاي مقرر در قوانين و مقررات مربوط از جمله قوانين ساختار نظام جامع رفاه و تأمين اجتماعي و قانون تأمين اجتماعي همچون بازنشستگي، بيكاري، حوادث و بيماريها، غرامت دستمزد، مستمري از كارافتادگي و بازماندگان و همچنين خدمات درماني و تشكيل، اداره و نظارت بر بخشهاي بيمههاي تأمين اجتماعي و درماني و فعاليتهاي اقتصادي (شركتهاي سرمايهگذاري تحت پوشش) مربوط است.
*استقلال مالي صندوق تامين اجتماعي
بر اساس اساسنامه صندوق تأمين اجتماعي، صندوق داراي شخصيت حقوقي و استقلال مالي است و به صورت موسسه عمومي غيردولتي زير مجموعه وزارت رفاه و تأمين اجتماعي طبق مقررات اين اساسنامه و ساير قوانين و مقررات مربوط اداره خواهد شد.
*محل استقرار صندوق
مركز اصلي صندوق در تهران است و ميتواند در تهران و ساير مناطق كشور از طريق شعب و نمايندگيها يا از طريق واگذاري برخي از امور به كارگزاريها با رعايت تبصره (1) ماده (12) قانون ساختار نظام جامع نظام جامع رفاه و تأمين اجتماعي نسبت به انجام وظايف قانوني خود اقدام كند.
بر اساس تبصره (1) ماده (12) قانون ساختار نظام جامع نظام جامع رفاه و تأمين اجتماعي، نهادها، سازمانها، مؤسسات و صندوقهاي اصلي فعال در قلمروهاي بيمهاي، حمايتي و امدادي اين نظام مكلفند امور اجرايي و تصديگري خود در زمينهتوليد و ارائه خدمات و تعهدات قانوني مربوطه را به موجب قراردادهايي كه ضوابط آن با پيشنهاد وزارت و تصويب شوراي عالي رفاه و تأمين اجتماعي تعيين خواهد شد، به مؤسسات كارگزاري محول كنند.
بر اساس اساسنامه صندوق تأمين اجتماعي، امكان جابجايي مركز اصلي صندوق در اختيار هيات امنا است و صندوق مجاز است با رعايت قوانين و مقررات مربوط بر حسب ضرورت نسبت به تأسيس شعبه يا نمايندگي در خارج از كشور اقدام كند.
*اركان صندوق
بر اساس اساسنامه صندوق تأمين اجتماعي، اركان صندوق شامل هيئت امنا، هيئت مديره، مديرعامل و هيئت نظارت است.
تعداد اعضاي هيات امناي صندوق براساس قانون اصلاح ماده (113) قانون مديريت خدمات كشوري و چگونگي تعيين مديريت سازمان تأمين اجتماعي و صندوقهاي بازنشستگي و بيمههاي درماني - مصوب 1388- جمعاً 9 نفر بوده كه شش نفر با پيشنهاد وزير رفاه و تأمين اجتماعي و تصويب شوراي عالي رفاه و تأمين اجتماعي و 3 نفر باقي مانده مطابق جزء (2) بند (الف) ماده (17) قانون ساختار نظام جامع رفاه و تأمين اجتماعي تعيين شده است.
مطابق جزء (2) بند (الف) ماده (17) قانون ساختار نظام جامع رفاه و تأمين اجتماعي مابقي اعضاء به تناسب تعداد افراد تحت پوشش توسط "خدمت گيرندگان متشكل و سازمان يافته " آنها براساس آئيننامهاي كه به تصويب هيأت وزيران ميرسد، تعيين خواهند شد و درصورت عدم وجود تشكلهاي رسمي موصوف و تا زمانشكلگيري آنها، اعضاي مزبور بهپيشنهاد وزير رفاه و تأمين اجتماعي و تأييد شوراي عاليرفاه و تأمين اجتماعي و تصويب هيئت وزيران انتخاب خواهند شد.
بر اساس اساسنامه صندوق تأمين اجتماعي، اعضاي هيات امنا براي مدت 4 سال انتخاب ميشوند و جايگزيني پيش از موعد و تجديد انتخاب آنها بلامانع است و حكم انتصاب رئيس و اعضاي هيات امنا توسط وزير رفاه و تأمين اجتماعي صادر ميشود.
*شرايط تغيير اعضاي هيئت امنا
چنانچه هر يك از اعضاي هيات امنا بر كنار، فوت يا استعفا كند يا بيش از 3 جلسه متوالي با تشخيص رئيس هئيت امنا بدون عذر موجه غيبت كند، جانشين او براي بقيه مدت مقرر به نحو مذكور دراين اساسنامه انتخاب خواهد شد.
جلسات هيات امنا حداقل با حضور 6 نفر از اعضا رسميت يافته و تصميمات آن با راي موافق حداقل 6 عضو حاضر قطعيت خواهد يافت. در صورتي كه يكي از اعضاي هيات امنا شخص وزير رفاه و تأمين اجتماعي باشد، رياست هيات امنا به عهده وي خواهد بود.
*وظايف 10گانه هيئت منا
بر اساس اساسنامه صندوق تأمين اجتماعي، وظايف و اختيارات هيات امناي اين صندوق عبارتند از: تصويب خط مشي و راهبردهاي كلان صندوق؛ تصويب برنامه و بودجه، صورتهاي مالي و عملكرد سالانه صدوق؛ نصب و عزل اعضاي هيات مديره و هيات عالي نظارت البته نصب و عزل مديرعامل صندوق با پيشنهاد هيات امنا و تاييد و حكم وزير رفاه و تأمين اجتماعي انجام ميپذيرد؛ تعيين حقوق و مزايا و پاداش اعضاي هيات مديره، مديرعامل و حقالزحمه هيات نظارت در حدودي كه شوراي حقوق و دستمزد (با رعايت ماده 74 قانون مديريت خدمات كشوري) تعيين ميكند؛ تصويب آييننامههاي مالي، معاملاتي، اداري، استخدامي و ساير آييننامههاي مورد نياز صندوق؛ تصويب شاخصهاي عملكرد براساس اهداف و راهبردهايي كه توسط هيئت مديره تدوين و پيشنهاد ميشود؛ بررسي و تصويب تشكيلات كلان صندوق به پيشنهاد هئيت مديره؛ پيشنهاد اصلاح اساسنامه به وزارت رفاه و تأمين اجتماعي جهت بررسي و در صورت تاييد، ارسال آن جهت تصويب نهايي در هيات وزيران؛ بررسي و اتخاذ تصميم در خصوص ساير مواردي كه بنا به پيشنهاد هيات مديره صندوق در هيات امنا مطرح ميشود؛ و پيشنهاد تغيير يا اصلاح قوانين و مقررات بازنشستگي (از جمله نرخ حق بيمه و سن بازنشستگي) براساس شاخصهاي جمعيتي اميد به زندگي و محاسبات بيمهاي جهت تصويب در هيات وزيران و سير مراحل قانوني.
بر اساس اساسنامه صندوق تأمين اجتماعي، نحوه تشكيل و اداره جلسات هيات امنا به موجب آييننامهاي خواهد بود كه پس از تشكيل اولين جلسه به تصويب هيات امنا ميرسد. مديرعامل و اعضاي هيات مديره با دعوت هيات امنا بدون حق راي در جلسات هيات امنا شركت ميكنند. هيات امنا براي بررسي و اظهارنظر در خصوص مسايل صندوق ميتواند كارگروههاي تخصصي داشته باشد. ترتيب تشكيل جلسات كارگروههاي تخصصي طبق آييننامهاي خواهد بود كه ظرف 3 ماه پس از تشكيل اولين جلسه به تصويب هيات امنا ميرسد.
*نحوه تشكيل هيات مديره صندوق تامين اجتماعي
بر اساس اساسنامه صندوق تأمين اجتماعي، اعضاي هيات مديره صندوق مطابق بند (ب) و تبصره (1) ماده (17) قانون ساختار نظام جامع رفاه و تامين اجتماعي متشكل از 5 نفر داراي تخصص و تجارت مختلف مورد نياز است كه از سوي هيات امنا براي مدت 4 سال انتخاب خواهند شد و انتخاب مجدد آنها بلامانع است. صدور احكام اعضاي هيات مديره به عهده وزير رفاه و تامين اجتماعي است. هيات مديره در اولين جلسه از بين اعضاي خود يك نفر را به عنوان رئيس، يك نفر نايب رئيس و يك نفر منشي انتخاب ميكند.
*وظايف رئيس هيئت مديره
بر اساس اساسنامه صندوق تأمين اجتماعي، وظايف رئيس هيات مديره صندوق عبارتند از: دعوت از اعضاي هيات مديره جهت تشكيل جلسات، اداره جلسات هيات مديره، انعكاس پيشنهادهاي هيات مديره به هيات امنا و ابلاغ مصوبات هيات امنا و هيات مديره به مدير عامل و مكاتبه لازم با دستگاهها و مراجع ذي صلاح. ضمنا در غياب رئيس هيات مديره، تماميوظايف را نايب رئيس بر عهده دارد.
مدت عضويت اعضاي هيات مديره چهار سال است. تجديد انتخاب يا جايگزيني قبل از موعد آنان به ترتيب مقرر در اين اساسنامه خواهد بود. همچنين تا زمان انتخاب اعضاي هيات مديره جديد، هيات مديره قبلي در سمت خود انجام وظيفه خواهند كرد. در صورت استعفا، عزل يا فوت يا هر يك از اعضاي هيات مديره، هيات امنا به ترتيب مقرر در اين اساسنامه، ظرف يك ماه جانشين وي را تعيين ميكند.
*وظايف 12گانه هيئت مديره
بر اساس اساسنامه صندوق تأمين اجتماعي، وظايف و اختيارات هيئت مديره به شرح زير است:
1 - بررسي و تدوين خط مشي، راهبردهاي كلان و برنامههاي اجرايي لازم براي دستيابي به اهداف صندوق جهت ارايه به هيات امنا
2 - تدوين برنامه عملياتي با رعايت اصول بهره وري جهت تحصيل اهداف راهبردي و خط مشي به صورت سالانه و پنج ساله
3 - بررسي و تدوين بودجه، صورتهاي مالي و عملكرد سالانه صندوق جهت ارايه به هيات امنا
4 - بررسي و تدوين آييننامههاي مالي، معاملاتي، اداري و استخداميو ساير آييننامهها و ضوابط مورد نياز و ارايه آنها به هيات امنا
5 - بررسي و تدوين ساختار و تشكيلان كلان صندوق و ارايه آن به هيات امنا و تصويب تشكيلات تفصيلي صندوق براساس اصول و معيارهاي ابلاغي هيات امنا
6 - بررسي و تاييد نحوه استفاده و بهره برداري از وجوه و ذخاير صندوق و پيشنهاد آن به هيات امنا
7- تعين اعضاي هيات مديره شركتها و موسسات تابع بدون واسطه و هلدينگهاي زيرمجموعه جهت صدور حكم توسط مديرعامل و پس از تاييد وزير رفاه و تامين اجتماعي
8 - نظارت بر عملكرد شركتها و موسسات تابع صندوق و ارايه گزارش به هيات امنا
9 - انجام ساير امور لازم براي صندوق در چارچوب اين اساسنامه و قوانين و مقررات مربوط
10 - پيشنهاد ضوابط مربوط به قراردادهاي بيمههاي تكميلي و ساير قراردادهاي توافقي به هيات امنا
11 - انتخاب نمايندگان صندوق جهت حضور در جلسات مجامع موسسات و شركتهايي كه تمام يا قسمتي از سهام آنها متعلق به صندوق است.
12- تفريغ بودجه سال قبل تا پايان خرداد هر سال و ارايه آن به همراه ارزيابي عملكرد صندوق به هيات امنا
ضمنا هيات مديره ميتواند در صورت لزوم بخشي از اختيارات خود را به مدير عامل تفويض كند. البته اين واگذاري رافع مسئوليت هيات مديره نخواهد بود.
*نحوه تشكيل جلسات هيئت مديره
جلسات هيات مديره با حضور حداقل 4 نفر از اعضا رسميت يافته و تصميمات آنان با راي موفق حداقل 3 نفر ازاعضاي حاضر معتبر خواهد بود. نحوه تشكيل و اداره جلسات هيات مديره به موجب آييننامهاي خواهد بود كه به تصويب هيات مديره ميرسد.
*تعيين مديرعامل
بر اساس اساسنامه صندوق تامين اجتماعي، نصب و عزل و مدير عامل با پيشنهاد هيات امنا و تاييد و حكم وزير رفاه و تامين اجتماعي براي مدت چهار سال صورت ميگيرد.
در صورت ضرورت، وزير رفاه و تامين اجتماعي ميتواند براي حداكثر شش ماه به منظور انجام مسئوليتهاي مدير عامل صندوق، سرپرست تعيين و منصوب كند.
*وظايف 8گانه مديرعامل
بر اساس اساسنامه صندوق تامين اجتماعي، وظايف و اختيارات مدير عامل صندوق عبارتند از: اداره امور جاري صندوق در چارچوب قوانين و مقررات، خط مشيها، برنامهها و دستورالعملهاي مصوبه هيات امنا و هيات مديره؛ تهيه و تنظيم برنامه و بودجه، گزارشها و صورتهاي مالي و عملكرد صندوق جهت ارايه به هيات مديره؛ استقرار و عملياتي كردن ساختار و تشكيلات مصوب؛ نظارت بر عملكرد شركتها و موسسات تابع صندوق و ارايه گزارش به هيات مديره؛ پاسخگويي به هيات مديره در خصوص ماموريتهاي محول شده؛ صدور احكام نصب و عزل اعضاي هيات مديره شركتها و موسسات تحت پوشش پس از تصويب هيات مديره صندوق؛ صدور احكام نصب و عزل مديرعامل شركتها و موسسات تحت پوشش بي واسطه پس از پيشنهاد هيات مديره آن شركتها و تصويب هيات مديره صندوق و نصب و عزل معاونان مدير عامل و مديران استاني.
*نصب و عزلها پس از تاييد وزير رفاه
نصب و عزل مذكور در وظايف و اختيارات مديرعامل صندوق تامين اجتماعي، پس از تاييد وزير رفاه و تامين اجتماعي امكانپذير است. همچنين مديرعامل در مقابل اشخاص حقيقي و حقوقي در مراجع قانوني،نماينده صندوق است و ميتواند اين اختيار را شخصاً يا به وسيله نمايندگان يا وكلايي كه تعيين ميكند اعمال نمايد. اين تفويض، رافع مسئوليتهاي قانوني وي نخواهد بود.
مكاتبات، قراردادها و اسناد تعهدآور صندوق در چارچوب ضوابط، مقررات و آييننامههاي مربوط با امضاي مدير عامل و با مهر صندوق معتبر خواهد بود. همچنين مدير عامل ميتواند با مسئوليت خود، قسمتي از وظايف و اختياراتش را به مديران اجرايي صندوق تفويض نمايد. چكهاي صادر شده با امضاي مدير عامل و مدير مالي و مهر صندوق معتبر خواهد بود.
*نحوه تشكيل هيئت نظارت
بر اساس اساسنامه صندوق تامين اجتماعي، اعضاي هيات نظارت مركب از سه نفر داراي تخصصها و تجارب مختلف مورد نياز است كه از سوي هيات امنا براي مدت چهار سال انتخاب خواهند شد و انتخاب مجدد آنها بلامانع است.
هيات نظارت حق هيچگونه دخالتي در امور اجرايي صندوق نخواهد داشت و در اجراي وظايف خود جهت دريافت اطلاعات مورد نياز و رسيدگي به دفاتر و مدارك بايد از طريق مدير عامل اقدام نمايد. مدير عامل موظف است هر گونه مدارك يا توضيحاتي را كه مورد در خواست كتبي هيات نظارت باشد در مهلتهاي قانوني يا تعيين شده در اختيار آنان قرار دهد. اداره امور داخلي هيات نظارت و طرز تشكيل جلسات آن و نحوه انجام رسيدگي طبق آييننامهاي خواهد بود كه توسط هيات ياد شده تدوين و تصويب خواهد شد. انتخاب رئيس هيأت نظارت از بين اعضاي هيأت نظارت، به عهده رئيس هيأت امناي صندوق است.
همچنين صدور احكام اعضا و رئيس هيأت نظارت به عهده وزير رفاه و تأمين اجتماعي است.
وظايف بازرس قانوني به عهده سازمان حسابرسي ميباشد كه گزارش خود را به هيأت نظارت جهت بررسي و اظهارنظر ارايه خواهد كرد.
*وظايف هيئت نظارت
بر اساس اساسنامه ابلاغي، وظايف و اختيارات هيأت نظارت شامل نظارت بر حسن اجراي مفاد اساسنامه و تطبيق عمليات صندوق با مقررات قانوني، اظهارنظر درخصوص ترازنامه و عملكرد تنظيميقبل از طرح در هيأت امنا،اظهارنظر درخصوص گزارش بازرس قانوني و ارايه به هيأت امنا و انجام ساير وظايفي كه به موجب اين اساسنامه يا قوانين و مقررات در صلاحيت هيأت نظارت ميباشد، است.
چنانچه هيأت نظارت در اداره امور صندوق عملي خلاف قوانين و مقررات يا مغاير مفاد اين اساسنامه مشاهده كند، مراتب را به هيأت مديره اعلام و هيأت مديره ظرف پانزده روز پاسخ مكتوب را اعلام ميكند و هيأت نظارت پس از بررسي، گزارش نهايي را به اطلاع هيأت امنا خواهد رساند.
*سال مالي صندوق
بر اساس اين اساسنامه، سال مالي صندوق تامين اجتماعي از اول فروردين هر سال آغاز و در پايان اسفند همان سال خاتمه مييابد. متناسب با سال مالي مذكور جهت تهيه تراز تلفيقي، سال مالي مؤسسات و شركتهاي متعلق و وابسته اصلاح ميشود.
داراييها و درآمدهاي صندوق به شرح زير است:
1 ـ وجوه و داراييهاي موجود و منافع حاصل از سرمايهگذاريهاي صندوق
2 ـ حق بيمههاي دريافتي و دريافتني شامل سهم بيمهشدگان، كارفرمايان و دولت
3 ـ وجوه حاصل از خسارات، جرايم و جزاهاي نقدي موضوع قوانين و مقررات مربوط يا احكام قطعي دادگاهها
4 ـ هدايا و كمكهاي اشخاص حقيقي و حقوقي اعم از داخل يا خارج كشور
5 ـ بدهيها، كمكها و تعهدات قانوني دولت به صندوق
6 ـ ساير منابعي كه بر اساس ماده (7) قانون ساختار نظام جامع رفاه و تأمين اجتماعي يا قوانين و مقررات مربوط قابل جذب توسط صندوق باشد.
7 ـ مابهالتفاوت سهم درمان مشمولان قانون تأمين اجتماعي موضوع تبصره (1) ماده (9) قانون بيمه همگاني خدمات درماني كشور ـ مصوب 1373 ـ
*نحوه تنظيم صورتهاي مالي صندوق تامين اجتماعي
هيأت مديره مكلف است تا پايان آذر هر سال بودجه پيشنهادي صندوق را براي سال بعد تنظيم و به هيأت امنا ارايه كند. هيأت امنا هم موظف است تا پايان بهمن همان سال، بودجه سال بعد را تصويب و به هيأت مديره ابلاغ كند. ترازنامه سالانه و گزارش مالي صندوق بايد تا پايان تير جهت ارائه به مراجع قانوني ذيربط تهيه و تسليم شود. گزارش مالي سالانه صندوق مشتمل بر صورتهاي مالي تلفيقي حسابرسي شده به همراه گزارش هيأت مديره در مورد فعاليت و وضعيت عمومي صندوق در سال مورد گزارش بايد تا پايان آبان به هيأت نظارت و هيأت امنا ارسال شود.
صورتهاي مالي تلفيقي ساليانه صندوق بايد با رعايت استانداردهاي حسابداري كه توسط مرجع ذيصلاح قانوني تدوين شده يا ميشود، تهيه و ارائه شود. تصويب صورتهاي مالي صندوق توسط هيأت امنا به منزله مفاصا حساب مدير عامل و اعضاي هيأت مديره براي عملكرد سال مورد نظر است.
هيأت نظارت مكلف است نسخهاي از نظرات خود در مورد ترازنامه سالانه و گزارشهاي مالي و صورت داراييها و بدهيها را ظرف پانزده روز از تاريخ دريافت آن به هيأت مديره تسليم كند. هيأت مديره نيز موظف است ظرف پانزده روز از تاريخ وصول نظرات هيأت نظارت، آن را بررسي و توجيهات خود را به هيأت امنا تقديم كند. همچنين هيئت امناي صندوق موظف است ظرف يك ماه از تاريخ وصول گزارش عملكرد سالانه و صورتهاي مالي و تلفيقي، تصميم مقتضي اتخاذ كند.
بعلاوه، هيئت مديره مكلف است در مقاطع زماني مناسب (هر سه سال حداقل يك بار) گزارش محاسبات فني (بيمهاي) صندوق را كه توسط كارشناسان واجد صلاحيت حرفهاي تهيه شده است به همراه گزارش مالي تلفيقي به هيأت امنا ارايه كند.
*فرصت شش ماهه براي تنظيم آييننامهها
بر اساس اين اساسنامه، آييننامههاي مالي، معاملاتي، اداري و استخدامي به همراه آييننامههاي نحوه تشكيل و اداره جلسات هيأت مديره و هيأت نظارت و ساير آييننامههاي مورد نياز صندوق بايد ظرف شش ماه پس از ابلاغ اين اساسنامه توسط هيأت مديره صندوق تدوين و به تصويب هيأت امنا برسد. تا زماني كه آييننامههاي مذكور به تصويب نرسيدهاند، آييننامههاي موجود به قوت خود باقي است.
*ممنوعيت حضور مسئولان صندوق در معاملات
اعضاي هيأت امنا، هيأت مديره، هيأت نظارت و مدير عامل و اعضاي درجه يك خانواده آنان نميتوانند در معاملاتي كه با صندوق يا به حساب صندوق انجام ميپذيرد، به طور مستقيم يا غيرمستقيم سهيم يا شريك باشند. اعضاي هيأت امنا، هيأت نظارت، هيأت مديره و مدير عامل در صورت فعاليت در رشتههاي پزشكي با مجوز هيأت امنا درخصوص عقد قرارداد درماني خارج از وقت اداري جهت ارائه خدمات به بيمهشدگان تحت پوشش صندوق مشمول حكم اين ماده نيست.
پرداخت حق بيمه توسط اشخاص حقيقي و حقوقي به صندوق معامله محسوب نميشود.
اين تصويبنامه توسط معاون اول رئيسجمهور جهت اجرا ابلاغ شده است.